اعمال شب جمعه؛ و نیز شیخ فرموده مستحب است که در آخر روز پنجشنبه استغفار کنند به این نحو:
أَسْتَغْفِرُ اللّٰهَ الَّذِى لا إِلٰهَ إِلّا هُوَ الْحَىُّ الْقَيُّومُ، وَأَتُوبُ إِلَيْهِ، تَوْبَةَ عَبْدٍ خاضِعٍ مِسْكِينٍ مُسْتَكِينٍ، لَايَسْتَطِيعُ لِنَفْسِهِ صَرْفاً وَلَا عَدْلاً وَلَا نَفْعاً وَلَا ضَرّاً وَلَا حَيَاةً وَلَا مَوْتاً وَلَا نُشُوراً، وَصَلَّى اللّٰهُ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَعِتْرَتِهِ الطَّيِّبِينَ الطَّاهِرِينَ الْأَخْيارِ الأَبْرارِ وَسَلَّمَ تَسْلِيماً.
درخواست آمرزش می‌کنم از خدایی که نیست معبودی جز او، زنده و پایدار است و به‌سوی او توبه می‌کنم، توبه‌ی بنده‌ی فروتن بی‌چیز که تهدیدست و عاجز و ناتوان است برای خود قدرت انجام کاری را ندارد، نه بازگرداندن شری و نه رفتار منصفانه‌ای و نه سودی و نه زیانی و نه زندگی و نه مرگی و نه رستاخیزی و درود خدا بر محمّد و خاندان او، پاک و پاکیزگان، برگزیدگان و نیکوکارن و درود فراوان فرست.
دوّم:
آنکه در شب‌های جمعه این سوره‌ها را بخواند که براى هریک فایده‌ها و ثواب‌های بسیار روایت شده:
«بنى‌اسرائیل [اسراء]، کهف، سه طس [ شعراء و نمل و قصص]، سجده، یس، ص، احقاف، واقعه، حم سجده، حم دخان، طور، اقتربت، جمعه» و اگر فرصت نشد همه را تلاوت کند، «واقعه» و سوره‌هاى پیش از آن را انتخاب کند، زیرا از امام صادق (علیه‌السلام) روایت شده:
هرکه در هر شب جمعه سوره «اسراء» را بخواند، نمى‌میرد تا خدمت حضرت قائم (عجّل اللّه تعالی فرجه الشریف) رسد و از اصحاب آن حضرت گردد و هرکه در هر شب جمعه سوره «کهف» را بخواند، نمی‌میرد مگر شهید و خداوند او را در قیامت با شهیدان محشور می‌کند و در قیامت همراه ایشان نگاهش می‌دارد؛
و هرکه در شب جمعه سوره‌هاى «شعراء» و «نمل» و «قصص» را تلاوت کند، از دوستان خدا شده و در امان و حمایت حق‌تعالى قرار می‌گیرد و نیز در دنیا دچار تهیدستی و تنگدستى نمى‌شود و خدا در آن جهان چندان از بهشت به او عطا کند که خشنود شود و بلکه افزون بر خشنودى‌اش بر او جود و بخشش نماید و صد زن زیبا چشم از زنان دلرباى بهشت را به همسرى او درآورد؛
و هرکه در شب جمعه سوره «سجده» را بخواند خدا در قیامت نامه اعمالش را به دست راست او دهد و در حسابرسى اعمال بر او آسان گیرد و از دوستان محمّد و خاندان او باشد.
و به سند معتبر از امام باقر(علیه‌السلام) روایت شده: هرکس هر شب جمعه سوره «ص» را قرائت کند، از خیر این جهان و جهان دیگر آن اندازه به او ببخشند که جز به پیامبری مرسل یا فرشته‌ای مقرّب نبخشیده‌اند و او را با هرکس از اهل خانه‌اش که بخواهد وارد بهشت کنند، حتی خدمتکاری که به او خدمت کرده باشد، هرچند از خانواده او به‌حساب نیاید و در حدّ شفاعت او نباشد؛
و از امام صادق(علیه‌السلام) روایت شده: هرکه در شب جمعه یا روز جمعه سوره «اَحقاف» را بخواند، در دنیا دچار بیم و هراس نشود و در روز قیامت از وحشت و ترس در امان باشد و هرکه در شب جمعه سوره «واقِعَه» را بخواند، خدا او را دوست بدارد و او را محبوب تمام مردم کند و در دنیا دچار بدحالی و تنگدستی نشود و آفتی از آفات دنیا به او نرسد و از دوستان حضرت امیرالمؤمنین(علیه‌السلام) باشد و این سوره ویژه امیرالمؤمنین(علیه‌السلام) است؛
و روایت شده: هرکه سوره «جُمعه» را در هر شب جمعه تلاوت کند کفّاره اعمال او از این جمعه تا جمعه دیگر خواهد بود؛ و نیز همین فضیلت برای کسی که در هر شب جمعه و بعدازظهر و عصر جمعه سوره «کهف» را بخواند وارد شده است.
سوّم:
و بدان که برای شب جمعه نمازهای بسیاری وارد شده است.
اوّل: نماز «حضرت امیرالمؤمنین»(علیه‌السلام).
دوّم: دو رکعت نماز که در هر رکعت «حَمد» و «پانزده مرتبه» سوره «زلزال». در روایت است: هرکه این نماز را بجا آورد، خداوند او را از عذاب قبر و هول‌وهراس قیامت ایمنی دهد.
سوّم: آنکه در شب جمعه در رکعت اوّل نماز مغرب و رکعت اوّل نماز عشاء سوره «جُمعه» و در رکعت دوّم نماز مغرب سوره «توحید» و در رکعت دوم عشا، سوره «اعلى» را بخواند.
چهارم:
خواندن شعر را در شب جمعه ترک کند، زیرا در حدیث صحیح از امام صادق(علیه‌السلام) روایت شده: براى شخص روزه‌دار و شخص مُحرِم و نیز در حرم خدا و در روز جمعه و در شب آن خواندن شعر مکروه است؛ راوى به حضرت عرض کرد: هرچند معناى آن شعر مطلب حقى باشد؟ فرمود: هرچند شعر به‌حق باشد.
و در حدیث معتبر از امام صادق(علیه‌السلام) روایت شده: رسول خدا فرمود: هرکه در شب یا روز جمعه یک شعر بخواند، در آن شب و روز بهره‌اى از ثواب به غیر آن نداشته باشد. و بر اساس روایت معتبر دیگر، در آن شب و روز نمازش مورد قبول واقع نشود.
[از آنجاکه شعر و خواندن آن مورد علاقه مرد و زن، پیر و جوان، عالم و عامى و خلاصه تمام مردم است، شاید اصرار روایات بر ترک خواندن شعر در شب و روز جمعه به خاطر این باشد که اهل ایمان از قرائت قرآن و دعا و مستحبات شب و روز جمعه باز نمانند و ثواب‌هاى عظیم و بهره‌هاى فراوان الهى را از دست ندهند. مترجم].
پنجم:
در حق مؤمنین بسیار دعا کند، چنانکه حضرت زهرا(سلام‌الله‌علیها) بسیار دعا می‌کرد؛ و روایت شده اگر برای ده نفر از برادران مؤمن که از دنیا رفته باشند درخواست آمرزش کند، بهشت بر او واجب می‌شود.
ششم:
دعاهای مخصوص شب جمعه را بخواند که آن دعاها بسیار است و ما به ذکر برخی از آن‌ها بسنده می‌کنیم.
به سند صحیح از امام صادق(علیه‌السلام) روایت شده: هرکس در شب جمعه در سجده‌ی آخر نافله شب این دعا را «هفت بار» بخواند، هنگامی‌که از آن فارغ شود آمرزیده شده باشد و اگر در هر شب این دعا را در سجده آخر نافله شب بخواند، بهتر است. و آن دعا این است:
از حضرت رسول(صلی‌الله‌علیه‌وآله) روایت شده: هرکس در شب یا روز جمعه این دعا را «هفت بار» بخواند، اگر در آن شب یا در آن روز از دنیا برود وارد بهشت می‌شود و آن دعا این است:
شیخ طوسى و سیّد کفعمى و سیّد ابن باقى (رحمهم اللّه) فرموده‌اند: در شب و روز جمعه و شب و روز عرفه مستحب است دعاى «اَللّهُمَّ مَنْ تَعَبَّأَ...» خوانده شود؛ ما آن را از کتاب «مصباح شیخ» نقل می‌کنیم و آن دعا این است:
هفتم:
دعای «کمیل» را بخواند که در فصل بعد خواهد آمد ان‌شاء‌الله. [کمیل بن زیاد نخعی، از اصحاب امیرالمؤمنین(علیه‌السلام) است که حضرت با پافشاری او دعای کمیل را انشاء و به او تعلیم فرمود.]
هشتم:
دعاى «اَللّهُمَّ یا شاهِدَ کُلِّ نَجْوى» را که در شب عرفه هم خوانده مى‌شود بخواند، این دعا نیز ان‌شاء‌الله تعالی خواهد آمد.
نهم:
«ده مرتبه» بگوید:
این ذکر شریف در «شب عید فطر» نیز خوانده می‌شود.
دهم:
آنکه انار بخورد، چنانکه امام صادق(علیه‌السلام) در هر شب جمعه میل می‌فرمود و اگر هنگام خوابیدن بخورد، شاید بهتر باشد، چه آنکه روایت شده: هرکه وقت خوابیدن انار بخورد تا صبح در جان خود ایمن خواهد بود؛
و سزاوار است هرگاه انار بخورد، در زیر آن دستمالی بگستراند که هر دانه‌ای از آن بیفتد جمع کرده و پس‌از‌آن بخورد و بهتر است دیگری را در آن انار شریک نسازد.
شیخ جعفر بن احمد قمی در کتاب «عروس» از امام صادق(علیه‌السلام) روایت کرده است: هرکه مابین دو رکعت نافله و فریضه صبح «صد مرتبه» بگوید:
خدا در بهشت خانه‌اى براى او بنا کند.
و شیخ طوسی و سید ابن طاووس و دیگران این دعا را ذکر کرده و گفته‌اند: مستحب است در سحر شب جمعه این دعا خوانده شود:
و به هنگام طلوع صبح روز جمعه این دعا را بخواند:
روایت شده: هرکس پیش از نماز صبح روز جمعه «سه مرتبه» بگوید:
أَسْتَغْفِرُ اللّٰهَ الَّذِي لَاإِلٰهَ إِلّا هُوَ الْحَيُّ الْقَيُّومُ وَأَتُوبُ إِلَيْهِ.
آمرزش می‌جویم از خدایی که شایسته پرستشی جز او، آن زنده‌ی پاینده نیست و به‌سوی او باز می‌گردم.
متن و ترجمه: مفاتیح الجنان